Tips voor Nachtfotografie met dank aan Kamera Express

Nachtfotografie

Nachtfotografie: hoe pak je dat aan?

Waar je overdag vaak bijna achteloos een plaatje schiet, komt er in de nacht meer bij kijken. Voor een mooie nachtfoto heb je de juiste voorbereiding, timing en instellingen nodig. In dit artikel vertellen we je wat je daarvoor allemaal moet doen.

 

Tips voor nachtfotografie

We beginnen met een paar simpele tips die je vast in je zak kunt steken.

statief

1. Gebruik een statief

Omdat je (bijna altijd) aan de slag gaat met lange sluitertijden kan je de camera niet vanuit de hand bedienen. Om bewegingsonscherpte te voorkomen zet je de camera op een stevig statief.

stabilisatie

2. Zet de beeldstabilisatie uit

Het statief is in dit geval de stabilisator. Als jouw camera of lens daar bovenop ook het beeld probeert te stabiliseren kan dit juist voor onscherpte zorgen. Daarom kan je deze het beste even uitzetten.

focus

3. Stel zorgvuldig scherp

Scherpstellen in het donker is makkelijker gezegd dan gedaan. De autofocus kan tegen problemen aanlopen bij weinig licht. Maak gebruik van de liveview om zorgvuldig scherp te stellen, of doe het handmatig.

afstandsbediening

4. Werk met een afstandsbediening

Om bewegingsonscherpte te voorkomen gebruik je een afstandsbediening. Bij het indrukken van de ontspanknop kan de camera per ongeluk bewegen. Dit voorkom je door hem van afstand aan te sturen.

histogram

5. Check je histogram

Door middel van het histogram zie je direct of je foto onder- of overbelicht is. Als de grafiek meer naar de linkerkant neigt heb je veel donker in je foto, en andersom. Gebruik dit als hulpmiddel. Uiteindelijk bepaal je het zelf.

voorbereiding

6. Bereid je goed voor

Een goede voorbereiding is het halve werk. Door alvast te bepalen waar je heen gaat en welke spullen je nodig hebt kom je beslagen ten ijs. Check ook het weerbericht even. Zo weet je of er een heldere sterrenhemel in zit.

blauwe uurtje

Bonustip: 'Het blauwe uurtje'

‘Het blauwe uurtje’, soms ook wel ‘het gouden uurtje’ genoemd, is hét moment voor schitterende nachtfotografie. Het vindt plaats net voor zonsopkomst en net na zonsondergang. Helaas is het, ondanks de naam, geen volledig uur waarin je de mooiste platen schiet. Het is vaak ongeveer tien tot twintig minuten waarin je moet profiteren. Het zachte licht en de kleuren in de lucht zorgen ervoor dat er een perfecte balans ontstaat tussen de lucht en je onderwerp, bijvoorbeeld een stad. Er zijn handige apps te downloaden voor jouw smartphone die jou vertellen wanneer je erop uit moet, bijvoorbeeld Golden Hour One, Magic Hour en SolarWatch Gouden Uur.

Instellingen

Nu je een beetje weet wat je te wachten staat en wanneer je het beste de deur uit kunt gaan, is het belangrijk om de juiste instellingen in je camera te kiezen. Hierbij houd je vooral de belichtingsdriehoek in de gaten, maar is ook je witbalans heel belangrijk.

Lage ISO

De ISO-waarde bepaalt met welke lichtsterkte jouw foto gemaakt wordt. Je bent misschien geneigd deze hoog te zetten omdat het donker is buiten. Maar als het goed is gebruik je een statief en hoef je niet bang te zijn voor lange sluitertijden. Zet daarom de ISO zo laag mogelijk om onnodige ruisvorming te voorkomen. Sterrenfotografie vormt een uitzondering op de regel, maar meer daarover later.

Klein diafragma

Het diafragma bepaal je in eerste instantie zoals op elk ander moment. Wil je weinig scherptediepte ga je voor een groot diafragma. Echter, bij nachtfotografie zal het grootste deel gebeuren met een groothoeklens, waardoor scherptediepte een kleinere rol speelt. Daarom kan je beter gaan voor een kleiner diafragma van tussen de f/11 en f/16. Veel lenzen geven met dat diafragma ook een scherper resultaat. Daarbij komt ook nog eens dat (kleine) lichtbronnen, zoals lantaarnpalen, op de foto veranderen in sterretjes door het kleine diafragma. Dat geeft een schitterend effect.

Lange sluitertijd

Om de belichtingsdriehoek compleet te maken kunnen we natuurlijk niet om de sluitertijd heen. Hij is al vaker besproken en het is je waarschijnlijk al duidelijk: gebruik een statief en gooi de sluitertijd omhoog! Zeker bij statische onderwerpen is dit geen enkel probleem. Heb je te maken met bewegende onderwerpen, zoals auto’s of bomen in de wind, dan moet je wel goed blijven nadenken of je sluitertijd niet té lang.

nachtfotografie stad

Handmatige witbalans

Een zeer belangrijk onderdeel bij nachtfotografie is de witbalans, oftewel de kleurtemperatuur van je foto. Natuurlijk licht en kunstlicht hebben een verschillende kleurtemperatuur. Als je jouw camera het zelf uit laat zoeken raakt hij waarschijnlijk in de war van de aanwezigheid van zowel het natuurlijke avondlicht en de lantaarnpalen en andere kunstmatige lichtbronnen in de stad. Dit kan ervoor zorgen dat je foto bijvoorbeeld geler uitvalt dan gehoopt. Stel daarom je witbalans handmatig in. Of simpeler nog: fotografeer in RAW, waardoor je in de nabewerking heel makkelijk de witbalans nog kunt corrigeren zonder gevolgen.

Inspiratie

Misschien heb je al een duidelijk beeld van wat je wilt gaan fotograferen in de nacht. Zo niet, dan hebben we enkele onderwerpen voor je verzameld ter inspiratie.

sterrenhemel

Sterrenhemel

Weet je nog dat je midden in de zomer op het strand lag onder die betoverende sterrenhemel? Een waar astronomisch kunstwerk, en een prachtig onderwerp om vast te leggen. Kies hiervoor een nacht uit zonder bewolking, het liefst in de natuur. De lichtvervuiling in steden zorgt er namelijk voor dat de sterren minder goed zichtbaar zijn.

Sterrenfotografie vereist iets andere instellingen dan normaal. Om zoveel mogelijk licht op te vangen van de sterren moet je namelijk het diafragma vergroten en de ISO-waarde omhooggooien. Bijvoorbeeld ISO 1600 of 3200, afhankelijk van hoeveel ruis jouw camera produceert bij deze lichtsterktes.

'Gulden 400 regel'

Omdat de aarde continu draait veranderen de sterren in jouw foto van positie. Hiervoor is de ‘gulden 400 regel’ in het leven geroepen. Hieruit kan je de maximale sluitertijd bepalen waarbij je sterren puntjes blijven en géén lichtsporen worden. De regel is als volgt: 400 / (brandpuntsafstand (mm) × cropfactor) = maximale sluitertijd in seconden.

Een rekenvoorbeeld. Je fotografeert met een Canon EOS 90D (cropfactor: 1,6) en een 18-55mm lens op 18mm.

400 / 18 x 1,6 = 13,9 seconden

Dat betekent dus dat je in theorie een sluitertijd van ongeveer 13 à 14 seconden kunt aanhouden om lichtstrepen te voorkomen. Toch is dit ook een kwestie van trial and error. Daarnaast kan het soms ook juist mooi zijn om lichtsporen te hebben. Dus leef je uit!

 

Stadsfotografie

Je hoeft niet altijd de natuur in. Ook in onze steden is er genoeg te fotograferen. Denk bijvoorbeeld aan de oude grachten in Amsterdam of juist de grootse moderne architectuur in Rotterdam. Maar ook tijdens een citytrip in het buitenland is er genoeg moois om vast te leggen.

Weet je nog dat we het hadden over ‘het blauwe uurtje’? Als je op pad gaat in de stad is dat belangrijk om te onthouden. De manier waarop het natuurlijk licht en het kunstlicht samen blenden in de foto doet wonderen. Vergeet ook niet de les over het effect van een relatief klein diafragma op lichtbronnen als lantaarnpalen. Deze veranderen hierdoor in sterretjes, waardoor ze juist iets toevoegen aan je foto in plaats van afbreuk eraan doen.

Zoek ook eens het water op in de stad, bijvoorbeeld een rivier of een meer. De combinatie van een lange sluitertijd en het water dat conintu in beweging blijft zorgt voor heel ‘zacht’ water op je foto. Dit levert een schitterend effect op. Eventueel kan je dit gebruiken om een weerspiegeling in terug te latenkomen.

stadsfotografie in de nacht

lichtstrepen

Lichtstrepen

Het kwam al even aan bod bij sterrenfotografie, maar er is natuurlijk veel meer te doen met (bewegend) licht. Door op een druk verkeerspunt in een stad of langs een snelweg te gaan staan schiet je de mooiste plaatjes. Dit komt omdat de lichten van de auto’s zich verplaatsen door je beeld, waardoor deze als lichtstrepen terugkomen op je foto. Hoe langer de sluitertijd, hoe meer lichtstrepen van auto’s. Teveel licht is ook niet altijd mooi. Daarom is het belangrijk om de verkeerssituatie van tevoren alvast te bekijken en daarop je sluitertijd af te stemmen.

Let goed op je spullen

Verlies je kostbare apparatuur niet uit het oog. In de avonduurtjes zien dieven hun kansen schoon en zijn ze zo verdwenen met je spullen. Houd je rugtas altijd op je rug en leg hem niet onbeheerd op de grond terwijl je druk bezig bent met je statief instellen en door de zoeker van je camera te kijken. Zo weet je zeker dat niet iemand er stiekem mee vandoor gaat.